.

مقاله ها

سناريوی حضور مجدد روسيه در افغانستان

 

مقدمه 
بحران سوریه؛ عملا روس ها را وارد بازی منطقه غرب آسيا کرد. منطقه ای که امریکایی ها پس از جنگ سرد در آن نفوذ خود را گسترش و سرنگوني دولت های نزدیک به روسیه را مد نظر قراردادند. بنابر محاسبات اسرائیل و محاسبات غرب به رهبري امریکا ؛ دولت بشار اسد ؛ از آخرین متحدان روسيه؛ بايد از طريق گروه های مخالف ؛ اسلام گرا سکولار؛ با دخالت تشكيلات داعش و طي حمايت هاي تركيه و ائتلاف عربي به رهبري سعودي؛ تسليم و سقوط مي كرد.

البته طبق برنامه هاي استعماري غرب؛ تشكيلات داعش ؛ علاوه بر صحنه سوريه ؛ بايد در آينده نيز در كشورهاي مشترك المنافع روسيه؛ در آسياي مركزي ؛ با نفوذ از طريق افغانستان ؛ نگراني ها و مزاحمت ها يي براي مسكو فراهم سازند.


مواضع امریکايي ها

امریکایی ها در ظاهر با مذاكرات و همکاری اطلاعاتی روسیه
طالبان ؛ مخالفتي بروز نمي دهند ؛ اما مقامات اطلاعاتي امریکا در سرویس خبری «یاهو» ابراز داشته اند كه : ” روس ها بخش هایی از طالبان را مورد حمایت نظامی و آموزشی قرار داده اند . روسیه پول و سلاح در اختیار طالبان به منظور مبارزه با داعش قرار داده و به جنگجویان طالبان در کمپ آموزشی واقع در تاجیکستان آموزش نظامی مي دهد . نزد جنگجويان طالبان کلاشینکوف ها و راکت های سرشانه ای جدید ساخت روسیه وجود دارد. بر اساس شواهد و قراین ؛ روس ها عملا با بخش هایی از طالبان در تماس اند. ما باور داریم که آن ها طالبان را تشویق به حضور در مرز های شمالی افغانستان می کنند تا از طریق تاجیکستان با روس ها در تماس باشند ؛ روس ها قصد دارند که در اين مناطق از طالبان به عنوان سپر دفاعی علیه داعش استفاده کنند. بخش هایی از طالبان مورد حمایت نظامی و آموزشی روسيه هستند و بی دلیل نیست که طالبان تمام تمرکز خود را روی منطقه شمال، به خصوص نقاط مرزی با تاجکیستان کرده است تا در آنجا پایگاهی برای خود ساخته و از آن طریق تماس های بیشتری با روس ها داشته باشند.”
بنا به ادعاي نیویورک‌تایمز : روسیه بزرگترین پایگاه ارتشی خود در خارج از روسيه را در تاجیکستان و منطقه هم‌مرز افغانستان گسترش داده و با سربازان تاجیک رزمایش های منظمی برگزار کرده است.کرملین برای آموزش و تجهیز ارتش تاجیکستان 1.2 میلیارد دالر هزینه کرده و در آسیای مرکزی در شمال افغانستان، سد تازه‌ای ساخته است.
” ديمیتری سیمس” ، متخصص امور روسیه و رییس بنیاد مرکز منافع ملی در واشنگتن نيز معتقد است : « مسکو ؛ در سند استراتژیک امنیت ملی خود؛ ناتو و ایالات متحده را به عنوان دشمن تعریف کرده است . این دشمنی در عمل مي تواند به حمایت بیشتر از طالبان منجر شود. روس ها به نوعی خود را درگیر یک جنگ سرد مجدد با امریکا كرده اند ؛ در قبال بازي هاي امریکا در منطقه ؛ روسيه نیز می داند که در این عرصه؛ چگونه بازی كند. »

موضع گيري جديد روسيه
حضور تروریسم : طالبان ؛ داعش ؛ و
در کنار مرز هاي کشورهای آسیای مركزي؛ به عنوان حیاط خلوت و حوزۀ نفوذ و منافع ؛ براي روسيه قابل طرح و تحمل نيست . از سويي سناريو تكراري مذاكره و مصالحه با طالبان كه اين بار از طریق برگزاري نشست هاي چهار جانبه ( امریکا- چین- پاکستان افغانستان ) ؛ طرح مي گردد ؛ مورد توجه روسيه نيست و روس ها گویا برنامه متفاوت دیگری برای افغانستان و روند مصالحه با طالبان مد نظر دارند .
مسكو مایل نیست گفتگوهای صلح مذكور به رهبری ایالات متحده به موفقیتی دست يابد ؛ زيرا روس ها مایل هستند که در این روند نقش خود را بیشتر ساخته و به همین خاطر تماس های خود را با طالبان نیز افزایش داده اند. ضمیر کابلوف، سفیر اسبق روسیه در کابل و نماینده این کشور در امور افغانستان، طي مصاحبه ای با خبرگزاری روسی ریانووستی گفت : « مسکو به طرح امریکا مبنی بر رفع بحران در افغانستان ملحق نشده ؛ اما در عین حال آماده است که روند گفتگوهای صلح به ابتکار روسیه را راه اندازی کند. ما قبلا به امریکایی ها گفته ایم که میلی به اشتراک در این رویدادها و نشست های بیهوده نداریم. صادقانه باید بگویم که از اشتراک در برنامه های واشنگتن خسته شده ایم. ما همواره به آن ها در مورد عدم تاثيرگذاري اقدامات شان ياد آوري كرده ايم و این در عمل نیز ثابت شده است. طرح های امریکایی قبل از هر چیزی در جهت تامین منافع خودشان است ، از این رو روسیه مایل است که در افغانستان روند جديدي را آغاز کند که در آن نفع دولت های منطقه از جمله روسیه نیز تامین شود.»


مذاكره روسيه با طالبان

اگر چه روسيه به صورت رسمي اعلام كرده است كه طالبان را به عنوان یک گروه تروریستی می شناسند؛ اما گويا به دليل نگراني از نفوذ داعش در آسیای مركزي ؛ قفقاز ؛ مسكو تا حدي آماده مذاكره و هم سويي هاي مشخص با بخشي از طالبان گرديده است.

البته بسان برخي ديدگاه ها ؛ روسیه و نيز دولت های آسیای مركزي ؛ چشم انداز بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان را كاملا رد نمی کنند. طالبان نیز با تذكر آرمان هايش ؛ همواره به جهانيان اعلام كرده است كه هیچ هدف سیاسی و نظامی فراتر از امارات اسلامي افغانستان را دنبال نمی کنند. حتي وقتي طالبان اخيرا برای مدت کوتاهی بر استان قندوز استيلا يافت ؛ ملا منصور؛ رهبر جديد طالبان؛ اعلام كرد که آن ها قصد نفوذ در مناطق بیرون از مرز های افغانستان را ندارند.
پس از اشاعه نفوذ داعش در افغانستان؛ روس ها تماس های اطلاعاتی خود را با طالبان آغاز کردند هدف اوليه روس ها از تماس ها ؛ به اشتراک گذاردن اطلاعات در مورد داعش است ؛ زيرا طالبان؛ به عنوان رقيب ناخواسته در افغانستان؛ با داعش مبارزه می کنند.

اينك مشخص گرديده است كه ره آورد هاي تماس هاي مذكور؛ هم سویی ها و همكاري هاي مشخصی است . براساس اطلاعات موجود، در منطقه قفقار دو گروه مسلح ؛ مسكو را نگران ساخته است .

1- امارات قفقاز ؛ مرتبط با النصره ؛ پيرو القاعده ؛ 2- ولایت اسلامي قفقاز ؛ مرتبط با داعش

در اين رابطه سازمان اطلاعات و امنيت روسيه ؛ مدعي است كه كه حدود 2400 تن از منطقه قفقاز به داعش پیوسته اند. تخمین های دیگر حاکی از آن است که بین 5000 الی 7000 تن از روسیه و آسیای مركزي به گروه هاي تروريستي از جمله داعش ملحق شده اند.
تحليل :

مسلما به هر میزانی که غربي ها و نيروهاي دولت وحدت ملی افغانستان در جلوگیری از نفوذ و گسترش تروریست های طالب و داعش در شمال افغانستان ناتوان ظاهر شوند ؛ فرصت برای دخالت و مشارکت روس‌ها در عملیات نظامی علیه طالب و داعش در شمال مساعد و مهیا می‌شود و نوعی از پذیرش و موافقت اجتماعی و داخلی برای عملیات نظامی روس‌ها و مشارکت آن‌ها در جنگ علیه طالبان در استان های شمالی به وجود می‌آید. چنان چه جنرال “عبدالرشید دوستم ”، از مبارزین سابق جهادی، معاون اول اشرف غنی، با مقامات روسی مذاکره و خواسته است تا در جنگ علیه طالبان، با آنان همکاری نظامی کنند. شایعاتی نیز از برگزاری تماس و رابطه میان برخی فرماندهان سابق مجاهدین و نیروهای مقاومت ضد طالبان در شمال افغانستان با روس‌ها در جهت کسب حمایت از آن‌ها در جنگ علیه طالبان، وجود دارد.
خطر سقوط افغانستان به پرتگاه مرگبار تقابل هاي قدرت هاي جهاني بسيار جدي و نزديك است . دیدار پنهانی فرماندهان عملیاتی طالبان افغانستان در شمال این کشور با مقامات روسیه در تاجیکستان، نشانگر آغاز «بازی بزرگ» مسکو در افغانستان؛ است.
در صورتي كه امریکا طرح مذاكره و مصالحه با طالبان را در دست بگیرد، احتمالا زمینه مداخله روسیه؛ و ديگر كشور هاي هم سو را نیز به همراه خواهد داشت و افغانستان به محل منازعات بين المللي تبدیل خواهد گرديد و میدان نبرد تازه رقابتی میان امریکا روسیه در افغانستان گشوده خواهد شد.
روس ها تلاش دارند دولت افغانستان را مجاب کنند که به روسیه حق بدهد که شعاع امنیتی خود را تا بخش های وسیعی از شمال افغانستان گسترش دهد و به این ترتیب، با ایجاد نوعی همکاری نظامی میان کابل
مسکو، مانع از توسعه تروریزم و در نتیجه به خطر افتادن امنیت کشورهای آسیای مركزي شود.اگر روس ها درصدد تخطئه نشست چهارجانبه از طریق نفوذ بر طالبان و دادن امتیاز به این گروه بر آیند، در آن صورت دولت وحدت ملي ؛ در موقعیت بسیار ضعیف و بدتری قرار خواهد گرفت.
از منظر سوق الجيشي ؛ آن هم پس از سقوط دولت معمر قذافي در ليبي ؛ روند حوادث سوريه ؛ مسلما برای كرملين قابل قبول نبود ؛ لذا سرانجام پوتين با موضع گيري جدي سياسي و دخالت نظامي موثر در صحنه جنگ ويرانگر سوریه ؛ رویداد ها را به نفع خود و دولت بشار اسد تغییر جهت داد. مسلما رقابت های جاری در سوریه تاثیرات خود را بر مسئله افغانستان نيز گذارده است ؛ حتي می توان ادعا کرد که روس ها برای تحت فشار قرار دادن امریکایی ها در سوریه ؛ از انجام فعالیت های تحریک آمیز در افغانستان، از جمله ؛ تجهیز طالبان، دریغ نخواهند ورزید.

تبعات و پیامد دخالت احتمالی روس‌ها در جنگ افغانستان در فضای تعارض و دشمنی شدید با امریکا ؛ ناتو ؛ متحدین عرب اش در منطقه، برای مردم مسلمان افغانستان و كشور هاي همسايه و منطقه بسیار پیچیده و پر هزينه خواهد گرديد.

در تداوم مبارزه و يا مصالحه با طالبان؛ در شرايط و موقعيت جاري ؛ حمايت دولت وحدت ملي و نيز كشورهاي همسايه از گروههاي جهادي مستقل افغانستان ؛ تا حدي مانع حضور قدرت هاي بزرگ در افغانستان؛ خواهد گرديد. به شرط آن كه افغانستان، در خصوص نحوه همکاری با کشورهای همسایه ؛ منطقه و قدرت هاي بين المللي ؛ به جاي نگاه به امروز ؛ به تدوین یک استراتژی کلان و راهبردی آينده نگر بپردازد .

حملات هوایی روسیه در سوریه و شکل‌گیری ائتلاف های جدید؛ احتمال شکل‌گیری بلوکی دیگر در منطقه علیه امریکا را تقویت کرده است. اقدامات جدید این بلوک در منطقه و انتشار آن از طریق تحرکات روسیه در هماهنگی با تاجیکستان و نیز حمایت های غیر مستقیم چین و هندوستان ؛ نشان می‌دهدکه افغانستان نیز یکی از حوزه‌های رقابت این دو بلوک خواهد گردید.
اين كه روس ها با کمک کدام کشور های منطقه، چه نوع پروسه صلح با چه محتوا و پیامد هایی را در افغانستان دنبال خواهند کرد. كاملا مشخص نيست ؛ اما در مجموع ؛ هدف نخست روسیه تحت فشار قرار دادن غرب به رهبري امریکا و ایجاد مانع در برابر برنامه های آتي آنان در افغانستان است.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی