.

مقاله ها

رسانه‌ای کردن اسرار امنیتی افغانستان؛ اهداف و پیامدها

 

ضیا دانش 

دوشنبه ۱۰ حوت ۱۳۹۴

به تازگی برخی از رسانه‌های امریکایی مدعی شده است که سی وشش هزار تن از سربازان پولیس افغانستان به دلایل مختلف در یکسال ترک وظیفه کرده‌اند؛ این حالی است که پیش از آن سخنانی در مورد سربازان خیالی نیز گفته شده است. هرچند در مورد کمیت و کیفت نیروهای امنیتی کشور همواره بحث‌های فراوانی وجود داشته، اما به نظر می‌رسد که این موضوع هر روز تازه و تازه تر می‌گردد. نشر گزارش تازه در مورد فرار سربازان از صفوف نیروهای پولیس یا اردوی ملی و نشر اسناد محرمانه آن از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی، مخفی کردن چنین اسنادی از دید مردم افغانستان و نشر دیدگاه‌های در مورد سقوط نظام سیاسی افغانستان و... در کنار شدت گرفتن جنگ، احتمالات و گمانه زنی‌های مختلف را مطرح کرده و همچنان باعث تقویت، گسترش و تداوم نگرانی‌های عامه در جامعه افغانستان گردیده است.

سویه‌های نشر گزارش‌های امنیتی
اهداف و نیات واقعی نشر اسناد محرمانهٔ چون ترک وظیف نیروهای امنیتی از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی چیست؟ آیا نمی‌شود بدون اینکه متعرض دیوارهای امنیت روانی جامعه افغانستان شد، این گونه مسایل را به صورت محرمانه و از طریق رایزنی‌های لازم با دولت افغانستان مدیریت و مهار کرد؟ آیا رسانه‌های پر تجربه امریکایی نمی‌دانند که نشر چنین گزارشی می‌تواند به وجهه و اقتدار جهانی امریکا و نیز به ثبات درحال فروپاشی روانی جامعه افغانستان لطمه‌های شدیدی وارد کند؟ و...
ممکن است نشرگزارش‌های این چنینی گاهی به منظور اعمال فشار بر دولت مردان ایالات متحده امریکا و افغانستان جهت مسئولیت پذیری بیشتر در قبال مسایل افغانستان و در عین حال جلوگیری از پنهان کاری باشد، اما قراین و دلایلی فراوان وجود دارد که چنین نیست. بخصوص اینکه؛ پیامدهای مهلک رسانه‌های کردن اسناد محرمانه امنیتی افغانستان، در مقایسه با منافع آن بسیار بیشتر می‌باشد.
گروه دیگر، براین باور هستند که اظهارات و افشارگری‌های سیستماتیک در مسایل امنیتی افغانستان از سوی ایالات متحده امریکا نه با اهداف خیرخواهی و اصلاح گری، بلکه به منظور زدن ضربات بیشتر بر دیوار نیم‌بند امنیت روانی و گسترش احساس نا امنی در میان عامه مردم و دولت مردان افغانستان می‌باشد. ایجاد، تقویت و گسترش احساس نا امنی به مراتب صدمات بیشتری از خود نا امنی به پیکره جامعه وارد می‌کند و نتیجه آن نیز احساس ترس مداوم و احساس نیاز شدید به حمایت یک قدرت برتر می‌باشد که درنهایت منجر به وابستگی دوام دار افغانستان به ایالات متحده می‌گردد.

محتوایی گزارش‌های امنیتی؛ واقعیت یا شایعه؟
اینکه محتوایی نشر چنین گزارشهای چقدر منطبق با واقعیت بوده و از قابل اعتماد است، هنوز زود است که کامل آن را پذیرفت و یا رد کرد اما به قرایین متعدد می‌توان گفت که به احتمال قوی با درصد بالایی، نشر گزارش فرار سی و شش هزار سرباز پولیس در سال گذشته درست باشد. تأملی کوتاه بر اوضاع و احوال نیروهای امنیتی کشور بخصوص نیروهای پولیس، به وضوح نشان می‌دهد که انگیزه ترک خدمت در صفوف این نیروها می‌تواند در سطح نگران کننده باشد. تعدادی از این سربازان و فرماندهان آنها با امکانات بسیار محدود، در مناطق تحت فشار، تهدید، استرس و دور افتاده فراموش شده‌اند و به غذا، تجهیزات نظامی، مسایل صحی و از همه مهمتر، مسایل عاطفی و اجتماعی آنها هیچ اهتمامی صورت نمی‌گیرد. وجود فساد گسترده در رده‌های بالای مقامات نظامی- امنیتی، سبب غصب و تضییع امکانات بخش زیادی از سربازان شده است و از کمیت و کیف امکانات لوژستیکی آنان سرقت می‌شود.
از دیگر عوامل ترک خدمت، می‌توان به بی‌توجهی کامل دولت به خانواده و بازماندگان شهدایی نیروهای امنیتی اشاره کرد؛ سربازان که کشته می‌شوند، خانواده‌های آن به وضعیت رقتباری رها می‌گردند و هیچ ارگانی مسئولیت رسیدگی به آنها را به عهده نمی‌گیرد که بارها شکایت آنان از طریق رسانه‌ها منتشر شده است.
بخش قابل ملاحظهٔ از فرماندهان نیز براساس روابط مقرر شده‌اند و از هیچ گونه قابلیت و ظرفیت لازم برای رهبری و مدیریت نیروهای زیر دست خود برخوردار نیستند و که در نتیجه به سربازان، حالت سرخوردگی و فقدان انگیزه برای خدمت دست می‌دهد.
عامل دیگر، وجود خوف و هراس میان سربازان از جبهه خودی است؛ کشته شدن ده‌ها سرباز در حملات خودی مورال آنان را به شدت ضعیف ساخته و بی‌اعتمادی را میان آن دامن زده است.
تبلیغات گسترده رسانه‌ای برای بزرگ جلوه دادن معضلات امنیتی، سیاست متزلزل در روند صلح با مخالفان، نبود موضع مشخص ملی در مورد هویت گروه‌های هراس افگن و... از دیگر عواملی هستند که انگیزه ترک خدمت را میان صفوف نیروهای امنیتی ایجاده کرده و در آینده نیز چنان خواهد بود.

پیامدهای رسانه‌ای کردن گزارش‌های محرمانه امنیتی
وضعیت افغانستان با گذشت هرسال، از لحاظ امنیتی بیش از پیش شکننده تر می‌شود. این درحالی است که از لحاظ اقتصادی، ساختار سازی، تجارب سیاسی و... دستاوردهای قابل ملاحظهٔ داشته است. تأمل کوتاه بر ریشه‌های افزایش معضلات امنیتی نشان می‌دهد بیش از اینکه محصول فعالیت فیزیکی مخالفان مسلح باشد، معلول شکستانده شدن دیوارهای امنیت روان جامعه توسط رسانه‌های خارجی و برخی از رسانه‌های داخلی بوده است. فرار سرمایه‌ها از کشور، جری تر شدن مخالفان مسلح، فرار جوانان و مغزها به سمت اروپا، معلول ایجاد، تقویت و گسترش روحیه نا امیدی، بی‌اعتمادی و سردرگمی بود نه گسترش ساحات فیزیکی فعالیت گروه‌های مختلف هراس افگن.
بنابراین، به جرئت می‌توان گفت که نشرگزارش‌های محرمانه امنیتی توسط رسانه‌های بین‌المللی و بازتاب مکرر و مداوم آن در برخی از رسانه‌های داخلی بدون لحاظ منافع و مصالح ملی صورت می‌گیرد و صدمات جبران ناپذیر بر امنیت ملی افغانستان وارد می‌سازد.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی