.

مقاله ها

افغانستان و 10 قانون اساسی در یک قرن!

 

 

افغانستان و 10 قانون اساسی در یک قرن!

افغانستان تاکنون نزدیک به ۱۰ قانون اساسی داشته است؛ اما از این میان، قانون هایی که در جرگه های بزرگ تصویب شدند، شناخته شده تر هستند.افغانستان تاکنون نزدیک به ۱۰ قانون اساسی داشته است؛ اما از این میان، قانون هایی که در جرگه های بزرگ تصویب شدند، شناخته شده تر هستند.
نخستین قانون اساسی کشور با نام «نظام‌نامۀ اساسی دولت علّیه افغانستان» در دورۀ شاه امان الله و به روز
۱۰ حوت ۱۳۰۱ هجری خورشیدی، در لویه جرگه‌ مشرقی، با حضور ۸۷۲ نماینده تصویب شد.
•  نظام‌نامه اساسی دولت علّیۀ افغانستان، که نخستین قانون اساسی کشور به شمار می‌رود، دو سال پس از به میان آمدن آن، در ماه سرطان سال ۱۳۰۳در جرگه ای در پغمان از سوی بیش از هزار شرکت کنندۀ این جرگه، دوباره تصویب شد.
•  هفت سال بعد از آن، در زمان زمامداری نادرخان، قانون اساسی دوم کشور، زیر نام «اصول اساسی دولت علیه» در ۱۱۰ ماده پدید آمد.
•  قانون اساسی بعدی کشور، در دورۀ محمدظاهر، به تاریخ ۲۹ سنبله سال ۱۳۴۳ در ۱۱ فصل و ۱۲۸ ماده توشیح شد.
•  با آغاز ریاست‌جمهوری سردار محمد داوود، قانون اساسی تازه ای را در ۱۳ فصل و ۱۳۶ ماده تهیه کردند و در ماه دلو همان سال، این قانون از سوی لویه جرگه تصویب شد.
•  پس‌از سقوط ریاست جمهوری سردار محمد داوود، در دوره ببرک کارمل، قانونی زیر نام «اصول اساسی جمهوری دموکراتیک افغانستان» تهیه شد و در ماه حمل سال ۱۳۵۹ بود که این قانون ۶۸ ماده ای، تصویب و به اجرا گذاشته شد.
•  هفت سال بعدتر، در زمان ریاست جمهوری نجیب‌الله احمدزی، قانون اساسی دیگری در ۱۳ فصل و ۱۳۹ ماده ایجاد شد و در ماه قوس آن سال، از سوی لویه جرگه به تصویب رسید. این قانون سه سال بعد، با تعدیلاتی رو به رو شد.‌
•  در دوره‌های مجاهدین و طالبان، افغانستان دارای قانون اساسی نبود؛ تا این که پس از فروپاشی رژیم طالبان در سال ۱۳۸۲ قانون اساسی کنونی افغانستان تهیه شد و در ۱۴ جدی همان سال، لویه جرگه آن را در ۱۲ فصل و ۱۶۲ ماده تصویب کرد.
چرا افغانستان، در کمتر از یک قرن، چندین قانون اساسی داشت؟
عبدالوحید فرزهی، حقوقدان، می‌گوید: «فکر می‌کردند که قوانین اساسی گذشته خیلی خلاءها دارند و همزمان تحت فشارهای بیرونی هم قرار داشتند، به آن اساس بود که یک قانون اساسی جدید را تنظیم می کردند.»
در نابسامانی های چندین دهۀ افغانستان، قانون شکنی های بسیاری انجام شده است و در این میان، قانون های اساسی کشور نیز از این آسیب‌ها به‌دور نبوده اند. هرچند قانون اساسی، در هر کشوری، تأمین‌کنندۀ نظم و عملی‌شدن قانون‌های دیگر دانسته می‌شود.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی